Sezony polowań i etyka myśliwska w Polsce

Podstawy prawne kalendarza sezonów łowieckich

Terminy sezonów łowieckich określa rozporządzenie Ministra właściwego do spraw środowiska w sprawie określenia terminów polowań na zwierzęta łowne. Rozporządzenie to wydawane jest na podstawie art. 44 ustawy Prawo łowieckie. Sezony ustalane są w taki sposób, aby chronić zwierzynę w kluczowych biologicznie momentach: w czasie rozrodu, wychowu młodych i w warunkach szczególnej wrażliwości.

Zmiany w sezonach wymagają nowelizacji rozporządzenia. Myśliwy zobowiązany jest każdorazowo sprawdzać aktualnie obowiązujące terminy, które mogą ulec zmianom w stosunku do sezonów poprzednich.

Kalendarz sezonów łowieckich — przegląd

Poniższa tabela przedstawia przybliżone terminy sezonów dla wybranych gatunków. Przed przystąpieniem do polowania należy zawsze weryfikować aktualnie obowiązujące rozporządzenie ministra.

Gatunek	Płeć / wiek	Przybliżony sezon
Jeleń szlachetny	Byk (samiec)	1 IX – 15 I
Jeleń szlachetny	Łania (samica)	1 X – 15 I
Jeleń szlachetny	Cielę	1 IX – 15 I
Sarna europejska	Kozioł (samiec)	11 V – 30 IX
Sarna europejska	Koza i koźlę	1 X – 15 I
Daniel	Byk	1 IX – 15 I
Dzik	Wszystkie	cały rok (z wyjątkami)
Muflon	Tryk (samiec)	1 IX – 15 I
Zając szarak	Wszystkie	1 XI – 31 I
Bażant	Kogut	1 X – 31 I
Kaczki (krzyżówka i in.)	Wszystkie	15 VIII – 31 I
Gęsi gęgawa i zbożowa	Wszystkie	1 IX – 15 I
Słonka	Wszystkie	1 IX – 30 XI
Lis rudy	Wszystkie	cały rok

Daty podane orientacyjnie. Obowiązujące terminy zawiera rozporządzenie Ministra Środowiska — każdorazowo należy korzystać z aktualnego tekstu prawnego.

Okresy ochronne zwierzyny

Poza wyznaczonymi sezonami zwierzyna objęta jest ochroną — polowanie w tym czasie jest nielegalne. Okresy ochronne zbiegają się zazwyczaj z rozrodem, wychowem potomstwa i migracją, gdy zwierzęta są szczególnie wrażliwe na presję człowieka. Dla łosi obowiązuje moratorium — gatunek ten od wielu lat jest objęty zakazem polowań ze względu na stan populacji.

Zasady etyki myśliwskiej

Etyka myśliwska to niepisany i zapisany kodeks postępowania, który uzupełnia przepisy prawa i kształtuje kulturę łowiecką. Polski Związek Łowiecki przyjął oficjalny Kodeks etyki myśliwskiej, który obowiązuje wszystkich członków organizacji.

Selekcja sanitarna i planowa

Odpowiedzialne myślistwo nie polega na pozyskiwaniu jak największej liczby zwierząt, lecz na świadomym wyborze osobników. Selekcja sanitarna oznacza eliminację zwierząt chorych, starych i nieproduktywnych. Selekcja planowa uwzględnia potrzeby struktury płci i wieku populacji, aby zapewnić zrównoważony przyrost. Myśliwy zobowiązany jest rozpoznać zwierzynę przed strzałem i ocenić, czy jej pozyskanie jest zgodne z planem łowieckim.

Poszanowanie zwierzyny

Etyka myśliwska nakazuje szacunek wobec pozyskanej zwierzyny. Oznacza to odpowiednie obchodzenie się z upolowanym zwierzęciem, niezwłoczne oddanie strzału kończącego, jeśli zwierzę zostało jedynie ranne, oraz niepozostawianie zwierzyny w polu bez należytej opieki. Tradycja myśliwska nakazuje złożenie przez pokonaną zwierzyną tzw. „ostatniego kęsa" — gałązki świeżej roślinności umieszczanej w pysku lub racicy.

Bezpieczeństwo podczas polowania

Bezpieczeństwo jest nadrzędną zasadą etyki myśliwskiej. Myśliwy zobowiązany jest do identyfikacji celu przed oddaniem strzału, do zachowania wolnego sektora przed i za celem, do noszenia broni z zamkniętym zamkiem poza stanowiskiem strzeleckim oraz do używania atestowanego sprzętu. Podczas polowań zbiorowych obowiązują szczegółowe przepisy o organizacji łańcucha strzelców i pędzeń.

Tradycje i zwyczaje łowieckie

Polskie łowiectwo dysponuje bogatą tradycją sięgającą wieków. Wiele zwyczajów zachowało się do dzisiaj i jest pielęgnowanych przez koła łowieckie.

Hubertus — święto myśliwych

Hubert z Liège (ok. 656–727) jest patronem myśliwych w kościele katolickim. Jego wspomnienie obchodzone jest 3 listopada, a w Polsce tradycja Hubertusa wiąże się z mszą świętą, na którą przybywają myśliwi w strojach łowieckich, po której odbywa się symboliczny rajd konny i festyn myśliwski. Imprezy hubertusowe organizowane przez koła łowieckie są otwarte dla lokalnych społeczności.

Sygnalistyka myśliwska

Sygnalistyka myśliwska — gra na rogu — jest istotnym elementem kultury łowieckiej. Sygnały myśliwskie służą do komunikacji w terenie podczas polowań zbiorowych, a tradycyjne melodie (zwane sygnałami) posiadają ściśle określone znaczenia. Rozbrzmiewa się na sygnale na polowaniu, sygnale gotowości strzelców czy sygnałach przyporządkowanych poszczególnym gatunkom zwierzyny pokonanej. PZŁ prowadzi rejestry sygnalistów myśliwskich.

Strój łowiecki

Tradycyjny strój myśliwski w Polsce jest zielony — nawiązując do barw lasu. Strój obejmuje kurtkę lub marynarkę z charakterystycznymi klapami i guzikami, spodnie myśliwskie z wzmocnieniami, a do uroczystości — kapelusz z piórkiem (szczotką) lub rogiem. Podczas polowań dopuszczalne są stroje maskujące (kamuflaż), jednak na imprezach uroczystych obowiązuje stój tradycyjny.

Koła łowieckie i szkolenia w Polsce

Koła łowieckie PZŁ stanowią podstawową jednostkę organizacyjną polskiego łowiectwa. Każde koło prowadzi działalność na wydzierżawionym obwodzie łowieckim, organizuje polowania indywidualne i zbiorowe dla swoich członków, prowadzi szkolenia kandydatów oraz działalność edukacyjną dla lokalnych społeczności.

Wiele kół łowieckich angażuje się w ochronę środowiska: budowę i utrzymanie czatowni i ambon, zakładanie pasów zaporowych ze słomy dla zatrzymania polewów azotowych, montaż pasek odblaskowych wzdłuż szlaków migracyjnych zwierzyny, aby ograniczyć kolizje z pojazdami.